• budzma.org
  • Пра нас
  • Крама
Будзьма беларусамі! Будзьма беларусамі!
telegram www.instagram.com/budzma/ Facebook.com vk.com twitter.com youtube.com
  • Актуаліі
  • Меркаванні
  • Гісторыя
  • Літаратура
  • «Музыка»
  • Гатуем з «Будзьма!»
  • «Гісторыя за 5 хвілін»
  • «Трызуб і Пагоня»
  • «Разумняты»
  • Вандруем разам
  • Афіша
04.11.2014 | Тэатр

“Лаўрэнсія”: Жанчыны – рухавік паўстання?

У Оперным тэатры адбылася прэм’ера балета “Лаўрэнсія”.

 

Мачо з Іспаніі

Сэксуальна заклапочаны Камандор Гомес (Юрый Кавалёў), які валодае буйной зямельнай маёмасцю, не абмінае ніводнай спадніцы. Сяляне ненавідзяць свайго гаспадара, але моўчкі церпяць прыніжэнні. Гэтым разам выбар мачо спыняецца на Лаўрэнсіі (Людміла Хітрова). Франдоса (Канстанцін Геронік), які кахае прыгажуню, пярэчыць і супраціўляцца гаспадару, але трапляе ў турму. Камандор забірае Лаўрэнсію ў свой замак. Але народ усё роўна не можа вырашыць, што рабіць: вызваліць дзяўчыну або палахліва маўчаць… Памяняйце Іспанію на любую краіну постсавецкай прасторы, феадала на мясцовага начальніка – і атрымаеце адзін з самых актуальных спектакляў, які за апошні час паставілі ў Нацыянальным тэатры опера і балета.

“Лаўрэнсія” створаная па матывах п’есы “Фуэнтэ Авехуна” (“Авечая крыніца”), якую ў пачатку ХVІІ стагоддзя напісаў славуты іспанскі драматург Лопэ дэ Вэга. У яе аснове – рэальны гістарычны выпадак: паўстанне сялян супраць свайго феадала. Балет, напісаны ў 1939-м кампазітарам Аляксандрам Крэйнам, у тым жа годзе быў пастаўлены Вахтангам Чабукіяні, славутым грузінскім танцоўшчыкам і харэографам, у Кіраўскім тэатры (так называлася знакамітая пецярбургская Марыінка). Трыумф “Лаўрэнсіі” не ў апошнюю чаргу тлумачыўся гістарычным кантэкстам. У Іспаніі ішла грамадзянская вайна, рэспубліканцы, якім дапамагаў СССР, змагаліся супраць генерала Франка, якога падтрымлівалі буйныя землеўладальнікі. Таму нядзіўна, што пастаноўкі “Лаўрэнсіі” прайшлі ва ўсіх буйных оперных тэатрах Савецкага Саюза. Не стаў выключэннем і Мінск: у 1955-м балет увасобіў славуты танцоўшчык Сямён Дрэчын, якім сам выконваў ролю Франдоса. Праўда, спектакль была паказаны ўсяго 12 разоў, пасля чаго знік з рэпертуару.

Новую пастаноўку балета ў Мінску ажыццявіла знакамітая грузінская балерына Ніна Ананіяшвілі. Вынік яе працы дазваляе знайсці аргументы як для аптыміста, так і для песіміста.

 

Погляд аптыміста

Галоўны аргумент “за” – нечаканая актуальнасць спектакля. Размова не толькі пра акалічнасці, звязаныя з прыватным жыццём герояў. У свой час “Лаўрэнсія” трактавалася як героіка-рамантычны балет на рэвалюцыйную тэматыку (змаганне паміж сялянамі і Камандорам лічылася праявай класавай барацьбы). Рэвалюцыйны пафас у спектаклі амаль знік. Бадай, ён праяўляецца толькі ў гучанні аркестра (дырыжор-пастаноўшчык – Алег Лясун). А вось тэма мужнага супраціву злу (цэнтральная ў творчасці Чабукіяні), а таксама змаганне народа за сваю свабоду захаваліся. Цікавы яшчэ адзін аспект: нават калі збітая і згвалтаваная Лаўрэнсія вяртаецца з замка Камандора, куды дзяўчыну зацягнулі яго слугі, палахлівыя і зацюканыя жыццём мужчыны не спяшаюцца на дапамогу. Толькі пасля таго як гераіня пагражае, што пойдзе на штурм разам з іх сёстрамі і жонкамі, у іх прачынаецца сорам. Сітуацыя, калі жанчыны з’яўляюцца сумленнем нацыі, надзвычай сугучная нашаму часу.

На агульнае ўражанне маляўнічага спектакля ўплывае таксама праца мастакоў. Сцэнаграфія Давіда Манавардзісашвілі дастаткова традыцыйная: невялікае мястэчка з дамамі пад чарапічнымі дахамі выглядае прывабна і гарманіруе з навакольнай прыгажосцю. А над ім на даляглядзе ўзвышаецца злавесны замак, які нібы навісае над наваколлем. Захаплення заслугоўвае праца Аляксандра Васільева, мастака па касцюмах. Яго досвед гісторыка моды і калекцыянера дапамог стварыць касцюмы лёгкія, вытанчаныя, арыгінальныя па колеры і сілуэце, да таго ж стылізаваныя пад гістарычныя.

Істотна, што ў салістаў і кардэбалету атрымліваецца перадаць атмасферу і дух Іспаніі (што асабліва выяўляецца ў эфектных характарных танцах). Асабліва хацелася б вылучыць Канстанціна Героніка і Канстанціна Кузняцова. Менга, герой апошняга, у нечым нагадвае Базіля з класічнага “Дон Кіхота”. Геронік стварае вобраз рамантыка і барацьбіта за свабоду. Калі ўлічваць відовішчнасць балета і агульную дынамічнасць дзеяння, можна гарантаваць, што пастаноўка будзе карыстацца попытам у публікі. Каб чытачы не лічылі папярэдні сказ агульнымі словамі, прызнаюся: значную частку спектакля захоплены глядач перамагаў у маёй свядомасці занудлівага крытыка.

 

Погляд песіміста

За апошнія пяць гадоў, якія прайшлі з часу рэканструкцыі тэатра, на вялікай сцэне з’явілася 14 балетаў (прэм’ера яшчэ двух адбылася на новай, эксперыментальнай сцэне, але іх паказалі лічаную колькасць разоў). На статус безумоўнай падзеі прэтэндуюць толькі “Шэсць танцаў”. Не псуюць агульнай карціны “Серэнада” і “Шахеразада”. Прычым усе тры балеты пастаўленыя ў іх ранейшай, а значыць, кананічнай версіі. Перанос такіх пастановак – годная асветніцкая справа, якая далучае беларускага гледача да найлепшых прыкладаў сусветнай харэаграфіі (працы належаць, адпаведна, Іржы Кіліану, Джорджу Баланчыну і Міхаілу Фокіну).

Напярэдадні прэм’еры сцвярджалася, што Ніна Ананіяшвілі ажыццявіць пастаноўку спектакля, а таксама створыць новую рэдакцыю лібрэта. Але параўнанне кананічнага тэксту лібрэта з тым, што мы бачылі на сцэне, паказвае: амаль ніякіх зменаў не адбылося. Перад намі амаль тая ж версія 1939 года.

Але “Лаўрэнсія” стваралася ў эпоху драмбалета – кірунку, які быў распаўсюджаны на прасторах СССР у 1930 – 1950-я гады. Яму былі ўласцівыя цікавасць да літаратурных сюжэтаў (згадаем Лопэ дэ Вега), пэўная, а часам і празмерная ілюстрацыйнасць. Усё гэта прыводзіла да таго, што на першы план выходзілі пантаміма і драматычныя сродкі выразнасці. Тое ж можна назіраць і ў “Лаўрэнсіі”. Сцэны паўсядзённага жыцця, агульнага свята, а таксама вяселля герояў вырашаныя праз арыгінальную харэаграфію. А вось вобразы Камандора і яго служак – праз пантаміму. Так, Юрый Кавалёў грае цудоўна. Яго пажадлівыя позіркі, скіраваныя на Лаўрэнсію, прымусілі ўспомніць балет “Спартак”, дзе танцоўшчык стварыў яркі вобраз Краса (на жаль, шэдэўр Валянціна Елізар’ева ідзе на сцэне надзвычай рэдка). Атрымліваецца, што ў самых напружаных сцэнах “Лаўрэнсіі” (дзе павінен адчувацца востры канфлікт) уласна танец зусім неабгрунтавана выцясняецца пантамімай. Але тое, што здавалася актуальным 75 гадоў таму, не заўсёды дарэчнае ў наш час. Беларускі балет перарос драмбалет яшчэ ў пачатку 1970-х. Але цяпер апошні не толькі грукаецца ў нашыя дзверы, але і захапіў частку рэпертуару.

Да таго ж у “Лаўрэнсіі” яскрава прасочваецца кантраст паміж станоўчымі і адмоўнымі героямі. Танец звычайна нівелюе гэтыя адрозненні і дадае вобразам большую пераканаўчасць. Калі пачынаецца пантаміма, канфлікт выглядае крыху схематычным. Таму фрагменты, прыдуманыя самой Нінай Ананіяшвілі, былі б вельмі дарэчы. Але яна не стала рызыкаваць, з піетэтам паставіўшыся да спадчыны Чабукіяні. Таму часам узнікае адчуванне музейнасці. Праўда, калі ўлічыць несумненную актуальнасць спектакля, можна гарантаваць, што пылам гэты экспанат дакладна не пакрыецца.

 

Дзяніс Марціновіч

 

Фота з афіцыйнага сайта тэатра www.bolshoibelarus.by

Апошняе ў рубрыцы:

valiancina_shauchenka
Кіно Беларусы свету

Беларускія дакументалісты атрымалі прызнанне на фестывалі кіно ў Капенгагене

Фільм «Радзіма» беларускіх дакументалістаў Аляксандра Міхалковіча і Ганны Бадзякі атрымаў адну з галоўных узнагарод...

valiancina_shauchenka
Кіно Літаратура

«Беларусьфільм» здыме экранізацыю рамана Караткевіча. Сталі вядомыя падрабязнасці

Уладзімір Караткевіч належыць да тых рэдкіх аўтараў, чые творы хутка ператвараюцца не проста ў класіку, а ў невычэрпную...

valiancina_shauchenka
Грамадства Гісторыя

Квіз пра БНР у Батумі: цікавыя факты пра жыццё рэспублікі

24 сакавіка ў шматфункцыянальнай прасторы «аКсяродак» у Батумі адбыўся квіз «А што ты ведаеш пра БНР?». На мерапрыемстве,...

valiancina_shauchenka
Грамадства

Святочнае шэсце, мітынг і дваровы канцэрт. Як адзначаюць Дзень Волі ў Батумі

Беларусы Батумі адзначылі Дзень Волі шэсцем па вуліцах горада і ўрачыстым мітынгам на плошчы Еўропы. Настрою шэсцю...

Апошнія навіны

    Кіно Беларусы свету
    Беларускія дакументалісты атрымалі прызнанне на фестывалі кіно ў Капенгагене
    Кіно Літаратура
    «Беларусьфільм» здыме экранізацыю рамана Караткевіча. Сталі вядомыя падрабязнасці
    Грамадства Гісторыя
    Квіз пра БНР у Батумі: цікавыя факты пра жыццё рэспублікі
    Грамадства
    Святочнае шэсце, мітынг і дваровы канцэрт. Як адзначаюць Дзень Волі ў Батумі
    У Коўне адкрылі помнік Клаўдзію Дуж-Душэўскаму
    Грамадства Кіно
    Фільм «Межы» Юлі Шатун з'явіцца на VODBLISK ужо 1 красавіка
    Грамадства
    27 сакавіка ўпершыню будзе адзначацца Дзень еўрапейскіх аўтараў
    Музыка
    Гурт VOLSKI выступіў з вялікім канцэртам да Дня Волі. Фотарэпартаж
    Навіны "Будзьма!" Гатуем з «Будзьма!»
    Печаная бульбяная каўбаса. Гатуем «бульбянку» разам з «Будзьма»
    Грамадства Літаратура
    У Беларусі прызналі «экстрэмісцкай» кнігу гомельскага журналіста Анатоля Гатоўчыца
    Навіны "Будзьма!"
    Віншуем з Днём Волі
    Грамадства Беларусы свету
    Дзень Волі ў Коўне: урачыстае адкрыццё помніка на магіле аўтара бел-чырвона-белага сцяга Клаўдзія Дуж-Душэўскага
    Грамадства
    «Свае людзі» ў Батумі. Севярын Квяткоўскі: беларуская самаарганізацыя, якая праявілася ў 20-м годзе, працуе і тут
    Грамадства «Музыка»
    Музыка Алесь Чумакоў выканаў вядомую польскую песню пра Гомель па-беларуску
    Грамадства Гісторыя
    Пойдзем жыва да Касьцюшкі, Рубаць будзем маскалюшкі!

Афіша

  • 26.03 — 25.03

    ПАДЗЕЯ ДНЯ: Беларускі спектакль «Жнівень» у Варшаве

  • 26.03 — 22.04Выстава ткацкіх працаў у Мінску
  • 26.03 — 30.03Экспазіцыя да 100-годдзя з дня нараджэння Алены Васілевіч у Мінску
  • 26.03 — 31.03Выстава, прысвечаная мастаку кіно Яўгену Ганкіну, у Мінску
  • 26.03 — 31.03«У краіне мар». Выстава, прысвечаная Канстанцыі Буйло, у Мінску
  • 26.03«Штучны інтэлект: мастак ці машына?»: выстава ў Мінску
  • 26.03Выстава «Джаз! Каты! Вясна!» у Мінску
  • 26.03Выстава «Веснавыя святы, абрады і звычаі беларусаў» у Гродне

УСЕ ПАДЗЕI

Рассылка навінаў

Важнае пра нас

  • Што такое "Будзьма беларусамі!"
  • Рэкламадаўцам
  • Асобы кампаніі
  • Усе праекты "Будзьма!"
  • Рэдакцыйная пошта: [email protected]

Папулярнае

    • У мастачкі Нікі Сандрас здарылася кровазліццё ў мозг. Ёй патрэбна дапамога
    • Ведаеце, на якой мове насамрэч размаўлялі ў Беларусі ў канцы 18 стагоддзя?
    • Як, дзе і калі беларусы свету будуць адзначаць Дзень Волі
    • Ва Украіне з’явіўся сайт пра тое, чаму ў Беларусі ўсё так і беларусы такія
    • Адкуль мы ўзяліся: 7 кніг пра нашу гісторыю
© Грамадская культурніцкая кампанія «Будьма беларусамі!», 2008-2019.
Логотип