У сераду Віленскі гарадскі савет ухваліў пастанову, паводле якой дзеці з краін, якія не ўваходзяць у Еўрапейскі саюз, якія нядаўна прыбылі ў Літву, павінны паступаць толькі ў пачатковыя школы з выкладаннем на літоўскай мове, піша www.lrt.lt.

 Віленская гімназія імя Францішка Скарыны. Фота: skorinosgimnazija.lt

Прапанову падтрымаў 31 сябра рады, 8 прагаласавалі супраць, а 11 устрымаліся.

Згодна з новымі правіламі, замежныя дзеці з пастаянным або часовым відам на жыхарства, якія раней не вучыліся ў Літве і імкнуцца атрымаць пачатковую адукацыю, змогуць падаць заяўку праз электронную сістэму і выбраць да трох муніцыпальных школ, выкладанне ў якіх вядзецца на літоўскай мове. Прынамсі адна з абраных школ павінна быць прызначаная ў залежнасці ад месца жыхарства дзіцяці, пры гэтым школы павінны быць пералічаныя ў парадку перавагі.

Змяненні закрануць толькі замежнікаў, якія прыбываюць у Вільню пасля ўступлення рашэння ў сілу, і не будуць распаўсюджвацца на прыватныя школы.

«Інтэграцыя павінна пачынацца ў пачатковай школе»

Віцэ-мэр Вітаўтас Міталас, які ініцыяваў гэтыя змены, заявіў, што рашэнне было своечасовым і тычылася выключна пачатковай адукацыі. Ён зазначыў, што пры распрацоўцы прапановы праводзіліся кансультацыі са школамі для меншасцяў, Беларускім бацькоўскім камітэтам і офісам лідара беларускай апазіцыі Святланы Ціханоўскай.

«У Вільні, на мой погляд, гэтае рашэнне своечасова, асабліва ўлічваючы, што гаворка ідзе толькі пра пачатковую адукацыю», — заявіў Міталас радзе.

Паводле дадзеных, прадстаўленых арганізацыяй «Міталас» раней на гэтым тыдні, у цяперашні час у муніцыпальных школах Вільні навучаюцца 3485 замежных дзяцей, 77% з якіх вучацца ў школах з выкладаннем на мовах нацыянальных меншасцяў, большасць з якіх — рускамоўныя. Толькі за 2025-2026 навучальны год у сталіцы пачалі навучанне 481 замежнае дзіця, у тым ліку 289 з Украіны.

Чыноўнік заявіў, што высокая канцэнтрацыя замежных вучняў у рускамоўных школах перашкаджае засваенню літоўскай мовы, таму інтэграцыя павінна пачынацца ў пачатковай школе, калі вывучэнне мовы найбольш эфектыўнае.

Крытыка з боку груп меншасцяў

Гэтае рашэнне выклікала крытыку, у прыватнасці з боку Беларускай асацыяцыі бацькоў у Літве, якая на гэтым тыдні накіравала ліст з пярэчаннямі супраць гэтай меры. Асацыяцыя заявіла, што яе падтрымалі больш за 200 бацькоў, педагогаў і прадстаўнікоў грамадзянскай супольнасці ў Літве і за яе межамі.

Група заклікала захаваць права выбару для беларускіх дзяцей, у тым ліку магчымасць вучыцца на беларускай мове ў гімназіі ім. Францішка Скарыны ў Вільні — адзінай дзяржаўнай школе за межамі Беларусі, якая прапануе навучанне на беларускай мове. Асацыяцыя заявіла, што адукацыя на беларускай мове жыццёва важная для сем’яў, якія ўцякалі ад палітычных рэпрэсій і імкнуцца да поўнай інтэграцыі ў літоўскае грамадства.

У адказ савет зацвердзіў змены, а таксама прыняў працэдурную пастанову, абвешчаную Вітаўтасам Вайціекунасам, старшынёй Камітэта па адукацыі савета, якая дазваляе гімназіі імя Скарыны прымаць вучняў, якія зноў прыбылі ў 2026–2027 навучальным годзе пры наяўнасці вольных месцаў.

Па дадзеных Дзяржаўнага кантрольна-рэвізійнага ўпраўлення, колькасць дзяцей школьнага ўзросту, якія прыбываюць у Літву з-за мяжы, працягвае расці, у той час як доля дзяцей, якія навучаюцца на літоўскай мове, зніжаецца. У 2022-2023 навучальным годзе амаль 56% замежных дзяцей навучаліся на літоўскай мове, у параўнанні з 44% у 2024-2025 гадах.

Амаль палова з іх вучылася на рускай (29%) і ўкраінскай (21%) мовах, што, на думку аўдытараў, ускладняе інтэграцыю і абмяжоўвае іх удзел у адукацыйным і грамадзянскім жыцці ў будучыні. У 2025 годзе 52% замежных студэнтаў не дасягнулі мінімальнага ўзроўню ведаў па літоўскай мове, а 58% не здалі дзяржаўны іспыт па літоўскай мове і літаратуры на базавым узроўні.