Талент Быкава і сучасныя тэхналогіі. Як штучны інтэлект бачыць персанажаў пісьменніка?

Апошнім часам стала папулярна карыстацца штучным інтэлектам для генерацыі пэўных вобразаў або гістарычных асоб, выявы якіх з пэўных прычын адсутнічаюць. З нагоды 100-годдзя з дня нараджэння Васіля Быкава мы вырашылі праверыць, якімі бачыць герояў Быкава штучны інтэлект. Падрыхтавалі апісанне вядомых персанажаў і папрасілі штучны інтэлект іх намаляваць. Паглядзіце, што ў выніку атрымалася.


Персанажы Васіля Быкава, намаляваныя ШІ
Персанажы Васіля Быкава, намаляваныя ШІ

«Жураўліны крык», 1959 год публікацыі

Іван Пшанічны

Знешне выглядаў «непаваротлівы і мардатым». Ён быў з сям’і «кулака». Суровы і жорсткі бацька бязлітасна школіў Івана земляробчай працы. Праз пару гадоў сям’ю Пшанічных раскулачылі і адправілі ў Сібір. Іван пазбег дэпартацыі — ён вучыўся ў сямігодцы і жыў у дзядзькі. Паступова герой засвоіў жыццёвае правіла: «Толькі — сам сабе, сам для сябе, наперакор усім — такі воўчы дэвіз засвоіў пакрысе Іван Пшанічны. Ён не грэбаваў нічым, калі тое трэба было — хлусіў, краў...».

Восень 1941-га, ідзе вайна, Пшанічны ў Чырвонай арміі. Камандзір ставіць атраду з шасцярых чалавек невыканальную задачу: на суткі затрымаць нямецкія войскі ля чыгуначнага пераезду. Калі іх пачалі атакаваць немцы, Пшанічны прымае рашэнне здацца ў палон. Ён разлічваў, што немцы прызначаць яго на якую-небудзь выгадную пасаду. Схапіўшы Івана, немцы загадалі яму ісці па дарозе, а потым расстралялі.

Іван Пшанічны ідзе па дарозе
 Іван Пшанічны ідзе па дарозе перад расстрэлам

Віцька Свіст

Вясёлы і знаходлівы баец. Ён жартуе і намагаецца дапамагчы таварышам забыцца на тое, што іх, хутчэй за ўсё, чакае смерць. Добразычлівы і шчодры чалавек, у мінулым пасядзеў у турме за крадзеж. Аўтар прадставіў яго як «жулікаватага з выгляду» хлопца. З цягам часу Свіст прызнаў свае памылкі: «Дурны я чалавек... вось. Шалёны, безгаловы... Наогул абармот. Толькі цяпер зразумеў гэта...», «Чорт з ім: заслужыў — атрымаў па справядлівасці».

Калі на пераездзе пачаўся бой і стала зразумела, што ўсім давядзецца загінуць, Свісту і думка не прыйшла ў галаву пра тое, каб збегчы і выратаваць сваё ўласнае жыццё, як гэта зрабіў Пшанічны. Ён мужна і адважна да самага канца змагаецца і дапамагае не здавацца іншым.

Віцька Свіст
Так ШІ бачыць Віцьку Свіста

«Сотнікаў», 1970 год публікацыі

Сотнікаў

Інтэлігентны, адукаваны чалавек, у мінулым настаўнік. Ім разам з Рыбаком даручана здабыць прадуктаў для партызанскага атрада. Ідзе на заданне хворым, аўтар падкрэсліў: «...стараўся ўправіцца з сабой сам, а там, дзе гэта было немагчыма, зменшыць сваю залежнасць ад каго б там ні было».

З-за моцнага прыступу кашлю іх з Рыбаком выяўляюць паліцаі на гарышчы ў Дзёмчыхі. Сотнікаў пакутуе з-за сваёй віны. Будучы асуджаным на смерць або як напісаў аўтар, «ліквідацыю» (так першапачаткова называўся твор), спрабуе ўзяць віну на сябе, каб выратаваць Дзёмчыху і Рыбака. Памірае гераічна, не згаджаецца стаць здраднікам: «На яго долю выпала нямала нялёгкага, нават жахлівага. Але быў абавязак. Ён вызначаў там, дзе было надта заблытана, ён вёў, калі не свяціла ніводнае сцежкі, ён вымагаў на амаль немагчымае», — пісаў Васіль Быкаў.

Сотнікаў
Такі вобраз Сотнікава быў згенераваны ШІ

Рыбак

Моцны, здаровы, пазітыўна настроены ў любой сітуацыі. Дапамагае таварышу, выконвае ўсю фізічную працу. Вінаваціць Сотнікава ў тым, што іх схапілі паліцаі. Дае ілжывыя паказанні, хітруе, згаджаецца на супрацоўніцтва з імі. Няспелы маральна і духоўна: нягледзячы на дабрыню і здольнасць да ўзаемадапамогі, лічыць, што быць жывым здраднікам лепш, чым мёртвым героем: «Рыбак падумаў: «наўрад ці ён выжыве». І раптам яму адкрылася надзвычай выразна і шчасліва: калі Сотнікаў памрэ, то яго, Рыбака, шанцы значна палепшацца. Ён зможа сказаць што ўздумаецца, іншых тут сведак няма»«.

Пасля пакарання смерцю Сотнікава спрабуе скончыць жыццё самагубствам, але беспаспяхова. Забіты маральна: «Так, звароту назад, да ранейшага, цяпер, мабыць, ужо не было — ён гінуў усур’ёз, назусім, і самым неспадзяваным чынам. Цяпер ён скрозь вораг. Усім. І, пэўна, самому сабе таксама», — пісаў аўтар.

Рыбак
Так ШІ бачыць былога старшыну і цяпер здрадніка Рыбака

«Альпійская балада», 1964 год публікацыі

Іван Цярэшка

Гэта фізічна моцны 25-гадовы хлопец родам з Беларусі. Сярод саслужыўцаў нічым не вылучаўся, хаця меў узнагароды. Апынуўся ў нямецкім палоне.

Падчас пабегу ад нацыстаў праз Альпы, Іван і яго спадарожніца, італьянка Джулія пакахалі адзін аднаго, хацелі стварыць сям’ю, але трагічны выпадак перашкодзіў гэтым планам і Іван, ахвяруючы сабой дзеля ўратавання каханай, загінуў: «Hяcцepпны бoль пpaцяў гopлa, нa iмгнeннe мiльгaнyлa ў вaчax xмypнae нeбa, i ўcё нaзaўжды згacлa ...».

Вобраз Івана Цярэшкі
Вобраз Івана Цярэшкі

Джулія Навэллі

Яна была юнай італьянскай прыгажуняй, з вялікімі выразнымі вачыма, густымі валасамі. Яе звонкі смех падымаў усім настрой. «Ён саступіў на край сцежкі, даў дзяўчыне параўняцца з сабой і з няўтойнай цікавасцю агледзеў яе ладненькую, цыбатую, як-колечы апранутую фігуру. Але, дзіўная справа, гэтае стракатае, з чужога пляча ўбранне ўсёй сваёй недарэчнасцю не магло зацьміць яе маладой прыроднай статнасці і пекнаты, якая праглядвала ва ўсім: і ў гнуткасці рухаў, і ў ласкавай прыгажосці твару, і ў звычцы трымаць галаву з годнасцю і грацыяй», — апісваў сваю гераіню аўтар.

Джулія вырасла ў забяспечанай сям’і, але дзеля кахання вырашыла ахвяраваць дабрабытам і ісці за выбраннікам-камуністам. Скарыстаўшыся сітуацыяй з выбухам, яна ўцякае з канцлагера разам з Іванам. Лёс раздзяліў пару, у Джуліі нараджаецца сын і памяць пра Івана яна захоўвае да канца жыцця.

Джулія Навэллі
ШІ бачыць так палонную камуністку-італьянку

«Абеліск» 1971 год публікацыі

Алесь Мароз

Школьны настаўнік, які клапаціўся пра сваіх вучняў, быццам яны былі яго ўласнымі дзецьмі. Ратаваў ад жорсткасці некаторых бацькоў, галечы і голаду, праводзіў дадому позна ўвечары, двум дзяўчынкам купіў чаравікі, каб яны зімой маглі ходзіць у школу. Сам займаўся самадзейнасцю і папаўненнем мясцовай бібліятэкі. «Дзеці недзе знайшлі шчанят, бацькі загадалі ўтапіць, але перад тым у класе чыталі тургенеўскага «Муму», і вось Алесь Іванавіч рашыў пасяліць шчанюкоў пры школе, каб усім па чарзе іх даглядаць. Так у Сяльцы завяліся школьныя сабакі,» — так Быкаў падкрэсліваў дабрыню школьнага настаўніка.

Падчас Другой Сусветнай вайны паспрабаваў выратаваць сваіх вучняў ад паліцаяў і за гэта быў пакараны смерцю.

Вясковы настаўнік Алесь Мароз
 Згенераванае аблічча вясковага настаўніка Алеся Мароза

Паліцай Каін

Васіль Быкаў паказвае яго як здрадніка. Вясковы паліцай, што адрозніваўся асаблівай жорсткасцю, шмат чаго кепскага зрабіў сваім аднавяскоўцам: «I сапраўды быў Каін, многа бяды нарабіў людзям. I адкуль што ўзялося — чорт ведае. Да вайны жыў з бацькам на хутары, малады яшчэ быў, не жанаты, хлопец як хлопец. Быццам ніхто пра яго, даваеннага, паганага слова сказаць не мог, а прыйшлі немцы — перарадзіўся чалавек. Во што значыць умовы».

Славіўся здзеклівым стаўленнем да беларусаў і яўрэяў, не шкадаваў нават падлеткаў: «Яўрэяў у мястэчку катаваў, аблавы рабіў.»

Расстраляў параненых камандзіраў, спаліў хату партызанскага сувязнога і забіў усіх яго родных. Вінаваты ў смерці настаўніка Мароза і ягоных вучняў.

Аўтар нават не дае персанажу імені, толькі мянушку Каін, робячы адсылку да біблейскага сюжэта: «А вось другі аказаўся апошнім гадам. Не памятаю ўжо ягонага прозвішча, але па вёсках яго звалі Каін. I сапраўды быў Каін, многа бяды нарабіў людзям».

Паліцай Каін
Такім ШІ бачыць «быкаўскага» Каіна

Алесь Масевіч, Budzma.org

Чытайце яшчэ:

Тэст: Як добра вы ведаеце творчасць Васіля Быкава?

«Калi нам цяпер чагосьцi не хапае, дык найперш — нацыянальнай волi». 10 цытат Васіля Быкава пра лёс нацыі

Топ-7 найлепшых экранізацый твораў Быкава