У рэдакцыю CityDog.io патрапіў спіс выканаўцаў, чые песні было забаронена выконваць у беларускіх караоке-барах у 2025 годзе. У ім 160 пазіцый: туды патрапілі беларускія, украінскія, еўрапейскія, амерыканскія і расійскія артысты. Логіка адбору, мяркуючы па прозвішчах, не абмяжоўваецца іх пазіцыяй па вайне ці па пратэстах 2020 года.

Што здарылася?

У канцы 2025 года рэдакцыя CityDog.io атрымала копію караоке-спісу забароненых артыстаў.

Усяго ў пераліку 160 імёнаў і назваў гуртоў.

А раней былі забароны на выканаўцаў у караоке?

Абмежаванні на песні ў беларускім караоке пачалі з’яўляцца не ў 2025 годзе. Яшчэ ў 2020-м асобныя ўстановы самастойна ўводзілі забароны на кампазіцыі, якія, на іх думку, утрымлівалі «палітычны падтэкст». Напрыклад, у адной з кавярняў-клубаў у Гродне наведвальнікам не дазвалялі выконваць песню «Перамен» гурта «Кіно». Падчас караоке таксама забаранялі выкрыкваць палітычныя лозунгі: у такіх выпадках музыку маглі выключыць, а пры канфлікце — выклікаць міліцыю.

Загад аб забароне выканання песен у караоке. Фота: Facebook.com

У 2023 годзе незалежныя журналісты спрабавалі высветліць, ці існуе ў Беларусі адзіны спіс забароненых выканаўцаў для караоке. Тады супрацоўнікі розных установаў адказвалі, што агульнага афіцыйнага стоп-ліста няма. Пры гэтым некаторыя прызнавалі: кожнае караоке ўстанаўлівае ўласныя абмежаванні. Даведацца, якія менавіта песні нельга выконваць, прапаноўвалі ўжо на месцы праз караоке-вядучых ці адміністратараў. У некаторых клубах прама казалі, што частка папулярных выканаўцаў спяваць нельга, але пры гэтым не ўдакладнялі, паводле якога менавіта спісу дзейнічаюць абмежаванні.

У той жа час прадстаўнікі рэстараннага бізнесу расказвалі, што на практыцы ўжо існаваў «чорны спіс» артыстаў і песен, якія нельга выкарыстоўваць ні на дыскатэках, ні ў караоке. Па іх словах, пад забарону тады траплялі амаль усе ўкраінскія артысты, а таксама асобныя расейскія і беларускія музыкі. У прыватнасці, нельга было ўключаць украінамоўныя песні, кампазіцыі Валерыя і Канстанціна Меладзэ, гурта «Зверы», а таксама выконваць хіты кшталту «Без бою» гурта «Акіян Эльзы».

Акрамя гэтага, абмежаванні распаўсюджваліся на групы «Бі-2», ДДТ, «Мумій Троль», «Парнафільмы», «Нервы», Little Big і іншыя. У спісах таксама фігуравалі беларускія выканаўцы: NaviBand, «Крамбамбуля», «Ляпіс Трубяцкі», «Цяні-Штурхай», «Лепрыконсы», Litesound.

Які спіс ёсць зараз? Вельмі дзіўны

Мяркуючы па стоп-лісце, які атрымаў citydog.io, у яго ўключылі далёка не толькі тых, хто падтрымліваў пратэсты ў Беларусі 2020 года, хто крытыкаваў беларускія ці расейскія ўлады і выступаў супраць поўнамаштабнай вайны РФ супраць Украіны. Патрапілі ў яго і расейскія выканаўцы, якіх у суседняй краіне не любяць па «скрэпных» прычынах.

Але і гэтая логіка часта кульгае — прысутнасць часткі музыкаў у спісе немагчыма растлумачыць ні палітыкай, ні стаўленнем да вайны, ні тымі ж скрэпамі:

• Дзмітрый Калдун — беларускі спявак, які лічыцца самым паспяховым прадстаўніком Беларусі на «Еўрабачанні». Ён заняў шостае месца ў 2007 годзе. У 2018-м яго заўважылі на выбарах кіраўніка самаабвешчанай ДНР у Данецку, а 3 ліпеня 2020-га ён выступаў на адкрыцці фантана ў мінскім парку, дзе таксама быў і Лукашэнка. Аднак ужо ў 2021-м патрапіў у «чорныя спісы» і не выступаў у краіне.
• Баста — расійскі рэпер, у 2017 годзе яго ўнеслі ва ўкраінскую базу «Міратворац» за актыўную падтрымку анэксіі Крыма Расіяй. Таксама ён падтрымлівае РФ у нападзе на Украіну.
• Лаліта — нарадзілася ва Украіне, жыве ў Маскве і публічна не крытыкуе расійскую ўладу. Яе выключылі з расейскіх тэлевізійных эфіраў пасля ўдзелу ў «голай вечарынцы», арганізаванай блогеркай Анастасіяй Іўлеевай.
• Рэгіна Тадарэнка — украінка, жыве ў Маскве, таксама не выказвалася супраць вайны і не падтрымлівала пратэсты 2020 года.
• Артур Піражкоў (сапраўднае імя — Аляксандр Рэва) нарадзіўся ў Данецку, у пачатку поўнамаштабнай вайны апублікаваў антываенны пост, але ў 2025 годзе, як пісалі расійскія СМІ, атрымаў грамадзянства РФ.

Спіс дзіўны яшчэ і таму, што ў ім ёсць памылкі

Гурт «Дай дарогу!» указаны цэлых два разы.
Jowwa — невядома, хто гэта, магчыма IOWA.
N.R.N. замест N.R.M.
Даня Мелохін, а не Мілохін.
«Маша і мядзведзь» замест «Маша і мядзведзі».
Anakondas замест Anacondaz.
Ic 3peak замест IC3PEAK і г.д.

А вось поўны спіс

1. 2 Машы
2. Агата Крысці
3. АІГЕЛ дуэт
4. Акварыум
5. Аляксей Росе (Alexis Rosse)
6. Аляксей Грос
7. Аляксей Заўгародскі (Пазітыў)
8. Аляксей Хлястоў
9. Ален Хіт (ALEN HIT)
10. Арцём Півавараў
11. Аляксей Півавараў
12. Альяс Вера
13. Анжаліка Агурбаш
14. Ганна Нетрэбка
15. Ганна Шаркунова
16. Артур Піражкоў (Аляксандр Рэва)
17. Ахі-уздыхі
18. Баста
19. Белы Арол
20. Б’янка
21. Бі-2
22. Бігіз Мікалай (Nuffsaid)
23. Багдан Цітамір
24. Валерый і Канстанцін Меладзэ
25. Вася Абломаў
26. Вера Брэжнева
27. ВІА Га
28. ВІА Сліўкі
29. Верка Сярдзючка
30. Грэчка
31. Грыбы
32. Бруд
33. Грабеншчыкоў Барыс
34. Даша Дарафеева
35. Дантэс
36. Дай дарогу
37. Даня Мелохін
38. Дай дарогу
39. Дыяна Арбеніна
40. ДДТ
41. Джамала
42. Джара і Ханза
43. Джэй Морс
44. Зміцер Вайцюшкевіч
45. Дзмітрый Калдун
46. Дора
47. Залпам
48. Звяры
49. Земфіра
50. Іван Дорн
51. Іна Афанасьева
52. Інстасамка
53. Іскуі Абалян
54. Каста
55. Крама
56. Кашалёва
57. Каваленка Яўген
58. Каралева Наталля
59. Крамбамбуля
60. Крысціна Арбакайтэ
61. Кроўвасток
62. Ксенія Сітнік
63. Лайтсаўнд (Litesound)
64. Ларыса Грыбалёва
65. Леанід Агуцін
66. Леанідаў Максім
67. Ленінград
68. Лепрыконсы
69. Лігалайз
70. Лаліта
71. Лабада Святлана
72. Ляпіс Трубяцкі
73. ЛСП
74. Макс Барскіх
75. Макс Корж
76. Макс Лорэнс
77. Маніжа
78. Муся Тацібадзэ
79. Машына часу
80. Максім Галкін
81. Маша і мядзведзь
82. Мумій Троль
83. Манетачка
84. Манатык
85. Моргенштэрн
86. Муся Тацібадзэ
87. Насця Каменскіх
88. Надзя Дарафеева
89. Наіў
90. Наргіз
91. Найк Барзоў
92. Нака
93. Нейра Дзюбель
94. Нервы
95. Невадатрып
96. Няшчасны выпадак
97. Мікіта Аляксееў
98. Мікалай Баскаў
99. Нікалаенка Юрый
100. Нагу звяло
101. Нойз МС
102. Адзін у каноэ
103. Акіян Эльзы
104. Аксімерон
105. Вольга Плотнікава
106. Вольга Сацюк
107. Аперацыя пластылін
108. Палац
109. Парк Горкага
110. Порнафільмы
111. Паліна Смолава
112. Пошлая Молі
113. Пернікавы домік
114. Патап і Насця Каменская
115. Ронда і Аляксандр Іваноў
116. Саша Нэма
117. Седакова Ганна
118. Серабро
119. Слепакоў Сямён
120. Співакоў Уладзімір
121. Сплін
122. Скрыптаніт
123. Сафія Ратару
124. Стракала
125. Прусакі
126. Цеста
127. Цемнікава Алена
128. Ціна Караль
129. Ціма Беларускіх
130. Тадарэнка Рэгіна
131. Цяні-Штурхай
132. Тотал
133. Фэйс
134. Шэр
135. Уматурман
136. Элізіюм
137. Юзары
138. Юрый Шаўчук
139. Anakondas
140. Animal ДжаZZ
141. Bono
142. Ic 3peak
143. Intelligency
144. Instasamka
145. Jowwa
146. Lady GaGa
147. Little Big
148. Lincoln Park
149. Louna
150. Lumen
151. N.R.N.
152. Navi Band
153. Oxxxymiron
154. Rasa
155. Rock Privet
156. Shortparis
157. Therr Maitz
158. Sectet
159. Quest Pistols
160. Rammstein

Якіх выканаўцаў раней забаранялі ў цэлым у Беларусі?

У пачатку 2023 года быў апублікаваны «чорны спіс» з 87 артыстаў. Па дадзеных праваабаронцаў, ён быў перададзены дзяржустановам, якія ладзяць канцэрты. Як мяркуецца, спіс склалі ў КДБ.

У яго патрапілі:

беларускія выканаўцы: Ларыса Грыбалёва, Ганна Шаркунова, Іна Афанасьева, Саша Нема, Юзары, Аляксей Хлястоў, Ксенія Сітнік, Макс Корж, гурты «Ляпіс Трубяцкі», «Нейра Дзюбель», N.R.M., «Крамбамбуля», NaviBand;
замежныя музыкі: Lady Gaga і Шэр;
расійскія артысты: Anacondaz, Little Big, «Нагу звяло», Noize MC, Oxxxymiron, Валерый Меладзэ, Ганна Нетрэбка, «Бі-2», ДДТ.

Наогул, «чорныя спісы» ў Беларусі існуюць з 2000-х гадоў (і гэта мы не лічым спісы, якія існавалі ў БССР). Тады ў іх уваходзілі найперш беларускамоўныя рок-музыкі кшталту N.R.M., Krama, Ulis і інш.

На працягу 20 гадоў спіс змяняўся, а аднойчы яго нават часова адмянілі (пасля паходу рок-музыкаў у адміністрацыю Лукашэнкі, аб чым многія ўдзельнікі той сустрэчы пазней вельмі шкадавалі).

У 2011 годзе ў сацсетках з’явілася фотакопія стоп-ліста. У ім былі:

• гурты «Ляпіс Трубяцкі», «ДДТ», «Наіў», «Тараканы»;
• замежныя артысты Pet Shop Boys;
• пісьменнікі Андрэй Бітаў, Барыс Васільеў, Віктар Ерафееў, Леанід Жухавіцкі, Эдуард Успенскі.

У розны час улады спрабавалі абмежаваць канцэрты Элтана Джона і Rammstein з-за «маралі», «гвалту» і «парнаграфіі». Канцэрт Rammstein усё ж прайшоў, але артысты былі вымушаныя прыбраць самыя правакацыйныя нумары.

Часам забароны датычыліся нават асобных песен. У 2004 годзе групе «Сплін» два гады забаранялі ўезд у Беларусь з-за радка пра Лукашэнку: «Перш абдумаем усё добра / У Беларусі шалее злы Лукашэнка».