Аб’ект вяртаецца ў дзяржаўную ўласнасць з 2020 года з-за невыканання ўласнікамі ўстаноўленых тэрмінаў і ўмоў па яго рэстаўрацыі, піша «Наша Ніва».

Сядзіба Грабніцкіх у Арэхаўне. Фота: Анлайнер

Камітэт «Віцебскаблмаёмасць» праводзіць электронныя таргі па продажы гістарычнага маёнтка XIX стагоддзя ў Арэхаўне. Аўкцыён прызначаны на верасень 2026 года. Паводле дакументацыі, ацэначны кошт аднапавярховага цаглянага будынка плошчай 510 квадратных метраў складае 350 тысяч рублёў. Пачатковая стаўка зніжана да адной базавай велічыні — 45 рублёў.

У апісанні лота помнік архітэктуры прысутнічае як «будынак сядзібнага дома XIX стагоддзя», так і год пабудовы — 1920 год. Гэта чарговыя дзівосы справаводства часоў савецкай нацыяналізацыі.

Мураваны сядзібны дом у Арэхаўне пабудаваны прадстаўнікамі роду Грабніцкіх у 1840‑я гады ў стылі позняга класіцызму. У склад маёнтка ўваходзілі палатняная фабрыка, паравы млын, бровар, кузня, конезавод і паркавы комплекс.

У 1917 годзе ўласнікі, сыны навукоўца Адама Грабніцкага-Дактаровіча, пакінулі краіну. У 1943–1944 гадах у будынку размяшчаўся шпіталь партызанскай брыгады імя Панамарэнкі. У пасляваенны час там працавала школа. З 1998 года будынак не эксплуатуецца. Тэрыторыя і інтэр’еры за гэты час былі разрабаваныя.

Купец абавязаны на працягу 30 каляндарных дзён пасля падпісання дамовы аформіць ахоўнае абавязацельства на гісторыка-культурную каштоўнасць 3‑й катэгорыі. Згодна з умовамі, новаму ўласніку даецца адзін год на распрацоўку праектна-каштарыснай дакументацыі і максімум пяць гадоў на выкананне рамонтна-рэстаўрацыйных прац.

Папярэднія спробы продажу

У ліпені 2020 года сядзібу набыло мінскае сельгаспрадпрыемства «Азёры-Агра» за 28 рублёў. Інвестар планаваў адкрыць там музей і кавярню. У 2021 годзе Таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры накіравала зварот у Генеральную пракуратуру з-за таго, што зямельныя і будаўнічыя працы вяліся без зацверджанага праекта зон аховы і навуковай дакументацыі. Улетку 2024 года адведзены чатырохгадовы тэрмін на аднаўленне скончыўся, пасля чаго аб’ект вярнулі дзяржаве.

У лютым 2025 года маёнтак паўторна прадалі за адну базавую велічыню, якая тады складала 40 рублёў. Выданне «СБ. Беларусь сегодня» паведамляла, што ўласніцай стала жыхарка Мінска. Па ўмовах здзелкі яна павінна была аднавіць аб’ект за тры гады, аднак у верасні 2026 года сядзіба зноў з’явілася ў спісах невыкарыстоўванай маёмасці.