А вы ведалі, што выраз «воўк у авечай шкуры» — з Бібліі? У Эвангельлі ад Мацьвея Езус у часе Нагорнай пропаведзі засьцерагае людзей: «Беражыцеся ілжэпрарокаў, якія прыходзяць да вас у авечай адзежы, а ўсярэдзіне ёсьць ваўкі драпежныя». У цяперашнія змрочныя часы выраз больш як актуальны і для нашае з вамі краіны. У сваёй рубрыцы «Прыдарожны пыл» Валера Руселік прыглядаецца да гэткага «ваўка» й задаецца пытаньнем: што наагул робіць РПЦ у Беларусі? І, галоўнае, што робяць беларусы — у РПЦ?

Я не люблю РПЦ. Ніколі не любіў. І не таму, што я рыма-каталік, але таму, што я — беларус.

Хаця і як рыма-каталіку любіць РПЦ мне няма за што.

 Валера Руселік. Травень-2026, Варшава. Фота з архіву аўтара

Не сказаць, каб я быў надта рэлігійны. І пагатоў мяне раздражняе, калі рэлігія — якая-колечы — пнецца ўва ўладу. Паўсюль, дзе гэта адбываецца, няўхільна ў той ці іншай форме зьяўляюцца гвалт, карупцыя, крывадушша. Нездарма ж, бадай, у кожнай рэлігіі, у самых яе скрайніх вучэньнях, у розныя часы выяўляўся антаганістычны падзел на сваіх, каго трэба падтрымліваць, і чужых, каторых трэба няшчадна нішчыць: хрысьціяне й нехрысьці, мусульмане й няверныя, юдэі і гоі і г.д.

Хіба адзіны вядомы мне вынятак — будызм. За што яго і люблю.

Ну а калі рэлігія зрошчваецца з уладай, то падзел на сваіх і чужых атрымлівае доступ, у тым ліку і да наяўных у дзяржавы сродкаў гвалту і прымусу. Прыкладаў — процьма.

Хаця ж, здавалася б, у падмурку маюць быць любоў і свабода, праўда? Свабода выбару жыць праведна, паводле высокіх духовых і маральных запаветаў альбо грашыць, за што пазьней, аднак, давядзецца адказваць. І — любіць бліжняга свайго, як самога сябе.

Прынамсі гэтак я разумею хрысьціянства. І менавіта гэтага ня бачу ў РПЦ.

 Сьвятар беларускага аддзяленьня РПЦ асьвячае сьцяг АМАП у Менску. Фота АМАП ГУУС Менгарвыканкаму

Надоечы ў сацсетцы Threads выбухнуў чарговы (Божа, колькі яшчэ?! Нібы ранейшых было мала...) скандал. Расейскі поп... пасьмяяўся зь беларусаў:

«Не удивлюсь тому, если окажется, что вы считаете, что изначально все люди были беларусами и говорили исключительно на единственно правильном вашем языке с идеальным произношением, пожевывая единственно истинную еду — дранники. Если кто не знает, то Адам и Ева были беларусами».

Гэта Павал Астроўскі з-пад Масквы, які акрамя службы ў РПЦ яшчэ і актыўна блёгерыць: у YouTube мае 278 тысяч падпісчыкаў, у Threads — 158 тысяч, піша кнігі, прадае ўласны мэрч і ходзіць на тэлешоу.

То-бок гэткі мэдыйны дзядзька зь вялізнай аўдыторыяй. Які, аднак, замест таго, каб несьці ў масы ідэі любові і свабоды, высьмейвае памкненьне нас, беларусаў, жыць уласным розумам — як асобны самадастатковы народ. Памятаеце, расейскі фэйк пра «старажытных украў, якія нібы выкапалі Чорнае мора»? Вось і цяперашні допіс пра беларусаў Адама і Эву — з тае самае парафіі.

Пост сьвятара РПЦ Паўла Астроўскага ў Threads у адказ на просьбу беларускі да расейцаў называць нашую краіну Беларусьсю, а не Белорусьсіей. Скрын з Threads.com@pavelostrovski

Самае ж паганае — тое, што гэта далёка не адзінкавы выпадак, які інакш можна было б сьпісаць, скажам, на дрэннае пачуцьцё гумару — ці то самога папа-блёгера, ці то беларусаў, якія, у тым ліку і я, абурыліся ягонай кпінай.

Без ілюзіяў, Расейская праваслаўная царква стагодзьдзямі нясе на нашыя землі каштоўнасьці не хрысьціянства, але «расейскага сьвету». Што не дарабіў расейскі штык, даробіць расейскі чыноўнік, расейская школа і расейскі поп — памятаеце? То-бок выкараніць усё беларускае й ператварыць нас у расейцаў — вось і ўся задача РПЦ на нашых землях. А хто будзе супраціўляцца — зьнішчыць!

Дзе ж тут хрысьціянства?

Маршы з імпэрскімі сьцягамі і казацкімі нагайкамі па каталіцкіх ваколіцах Гарадзеншчыны і антыкаталіцкія ўлёткі ў Горадні, бацюшка з татуіроўкай свастыкі і пісталетам ад фашыстаў з Расейскага нацыянальнага адзінства, які біў да чорнага і гвалціў сваю дачку, Сьвята-Елізавецінскі манастыр у Менску, гарадзенскі Сьвята-Раства-Багародзіцкі манастыр у Горадні ды іншыя РПЦшныя ўстановы, якія зьбіраюць дапамогу расейскім акупантам ува Ўкраіне і апраўдваюць гвалт АМАПу над мірнымі беларусамі, заява РПЦшнага папа пра тое, што маці забітага лукашыстамі Рамана Бандарэнкі павінна пашкадаваць амапаўцаў і пакаяцца за тое, што «дрэнна выхавала сына», і гістэрыка РПЦшнай ненавісьніцы ўсяго беларускага Гаўрыілы, якая ў 2020-м са сцэны называла пратэстоўцаў бесамі і абражала наш нацыянальны сьцяг — гэта ўсё яшчэ пра хрысьціянства? Пра любоў да бліжняга свайго?

Гэты ганебны сьпіс можна працягваць і працягваць — я ж згадаў толькі некаторыя «дасягненьні» РПЦ у нашай краіне. Зрэшты, і гэтага дастаткова, бо, як вядома, зло, якое застаецца без пакараньня і да таго ж атрымлівае ўладу, здольнае павялічвацца да сапраўды д’ябальскіх маштабаў.

Усе ж памятаюць, якую ролю адыграла гэтая расейская шавіністычная спэцслужба пад праваслаўнымі харугвямі ў вайне супраць Украіны, праўда? Альбо як РПЦшныя папы асьвячалі міжкантынэнтальную балістычную ракету «Сатана» — адную з найбольш забойчых у сьвеце.

Дык за што любіць тую РПЦ?

За кепікі маскоўскага папа зь беларусаў? Альбо за ягонае апраўдваньне — нават без належнага пакаяньня і споведзі — расейскіх забойцаў і марадзёраў, якія паехалі ўва Ўкраіну ў межах гэтак званай «СВА»?

Думаеце, калі раптам Крэмль разьвяжа падобную вайну ў Беларусі, каму гэты РПЦшны блогер будзе «адпускаць грахі»? Тым, хто будзе бараніць сваю радзіму? Альбо тым, хто штыком, напалмам і «Сатаной» будзе даводзіць нам, што ў нас «одно отечество — Россия»?

Не, я дакладна не люблю РПЦ. Ніколі не любіў. Бо зло любіць немагчыма.

Сьвятары РПЦ асьвячаюць міжкантынэнтальную балістычную ракету «Сатана». Хадынскае поле, Масква, 2015 г. Фота АГН «Москва»

Ну і пастскрыптум. Безумоўна, сярод праваслаўных сьвятароў у беларускім філіяле РПЦ ёсьць цудоўныя, сьветлыя і сумленныя людзі. Шчырыя хрысьціяне і патрыёты нашага Краю. Тыя, хто публічна выступіў супраць гвалту над мірнымі пратэстоўцамі ў 2020-м і за гэта сам апынуўся за кратамі. Тыя, хто асудзіў расейскую вайну ўва Ўкраіне. Тыя, хто працягваюць трымацца беларускай мовы ў набажэнствах.

Супраць гэтых сьвятароў я ніколі не гаварыў і не скажу аніводнага дрэннага слова. Як і супраць іх прыхаджанаў.

Адзінае — не разумею, што яны забылі ў шэрагах гэтай злачыннай і абсалютна антыхрысьціянскай і антыбеларускай арганізацыі.

А вы?

Ну гэта ж як з тымсама АМАПам альбо ГУБАЗіКам: тэарэтычна і там сёньня могуць працаваць сумленныя людзі, але ж як гэта — быць у структуры, якая пакрыла сябе ганьбай і крывёй мірных беларусаў? Што пра гэта кажа ўласнае сумленьне?

Цікавае супадзеньне. У 2020-м, пратэстуючы супраць гвалту і беззаконьня, разьвязанага сілавікамі, зь іх шэрагаў сышла частка праваахоўнікаў, для каго праўда і справядлівасьць былі вышэйшыя за злачынныя загады. Тады ж, пратэстуючы супраць апраўдваньня гвалту альбо прынамсі крывадушнага маўчаньня з боку кіраўніцтва РПЦ, адтуль сышла частка сьвятароў і вернікаў — ці то ў Канстантынопальскі патрыярхат, ці то да каталікоў або пратэстантаў.

Ну бо, урэшце, РПЦ — гэта ўсяго толькі калярэлігійная арганізацыя, якая паразітуе на адной з хрысьціянскіх канфэсіяў — праваслаўі.

І, дарэчы, засьцярога ад гэткага сыходу за апошнія гады гучыць аднолькава: калі сумленныя праваахоўнікі сыдуць зь сілавых структур, а сумленныя сьвятары і вернікі — з РПЦ, то на іх месца адразу прыйдуць новыя кадры з Расеі — што ў пагонах, што ў рызах. А таму, маўляў, лепш усё-ткі заставацца ўнутры сыстэмы.

Лёгіка ёсьць, згодны. Вось толькі, у кожным выпадку, гэта выбар паміж хай большым і меншым, але ўсё-ткі злом. Дык чаму ж замест яго не абраць Любоў і Свабоду?

Валера Руселік, Budzma.org

*Меркаванне аўтараў рубрыкі «Калумністыка» можа не супадаць з меркаваннем рэдакцыі. Калі вы таксама хацелі б выказацца па актуальнай для Беларусі тэме, пішыце нам на razam@budzma.org