“Слоўнік для кухні” ад Аляксандра Прышывалкі. Літара "З"

14.06.2019 Культура

Смачныя публікацыі на нашым сайце працягваюцца! Дабраліся ўжо да літары "З", а папярэдне былі "А", "Б", "В", "Г""Д", "Е" і "Ж"

На кухні мы звычайна робім амаль усё: размаўляем і спрачаемся, завіхаемся і гатуем свае ўлюбёныя стравы: рашчыняем цеста, выпякаем, смажым і варым.

Якім начыннем карыстаемся? Разнастайнымі рондалямі і патэльнямі, міскамі і таркамі. Што збіраем на стол? Талеркі, паўміскі, відэльцы і лыжкі, шклянкі ці келіхі, кубкі і сподкі. Што мы ладзім на кухні? Доўгія нядзельныя сняданкі ды цёплыя сяброўскія бяседы.

А як гэта ўсё апісаць па-нашаму? Аўтары старанна сабралі адказы на гэта пад назвай "Слоўнік для кухні".

Слоўнік раскажа, што хлеб не рэжуць, а крояць, а яйкі ўсё-ткі лупяць. І хоць аўтары сабралі дужа шмат словаў, мы ўпэўненыя, што ён яшчэ не канчатковы. Таму прапануем дапаўняць яго супольна і дасылаць тыя словы, якіх вы не знайшлі, на pryshyvalka@gmail.com.

Аўтар слоўніка – Аляксандр Прышывалка, рэдактар – Юрась Пацюпа.




Літара "З"

забрадзі́ць сов. (о пиве и т.п.) заброди́ть

забушава́ць сов. заброди́ть; сравн. забрадзіць, скіснуць

зава́раны 1. прич. сов. зава́ренный; см. заварыць; 2. прил. зава́ренный; заварной; з. хлеб заварной хлеб

зава́рванне зава́ривание ср., зава́рка ж.; см. заварваць

зава́рваны несов. зава́риваемый; см. заварваць

зава́рваць несов., в разн. знач. зава́ривать

зава́рка ж. (только вещество) зава́рка ж.; а действие см. заварванне; насы́паць ~кі ў імбрыча́к насы́пать зава́рки в ча́йник

заварны́ не рекоменд., см. завараны

завары́ць сов., в разн. знач. завари́ть; з. ча́й завари́ть гарба́ту; сравн. запарыць

завіха́цца несов., разг. спеши́ть; хлопота́ть; з. з рабо́тай спеши́ть с рабо́той

заво́д, -у м. порода ж.

загне́т м. (в печи) загне́тка ж.

загне́так, -тка м., см. загнет

загне́тка ж., см. загнет

загу́ста нареч., разг. сли́шком гу́сто

загусце́нне сов., ср. загусте́ние; см. загусцець

загусце́ць сов. загусте́ть

загусці́ць сов. загусти́ть

загушча́льнік м. загусти́тель м.

загушча́нне несов., ср. загуще́ние; см. загушчаць

загушча́ны несов., загуща́емый; см. загушчаць

загу́шчаны сов., загущённый; см. загусціць

загушча́ць несов. загуща́ть

загушчэ́нне сов., ср. загуще́ние ср.см. загусціць

задо́браны сов. сдо́бренный

задо́брыванне ср. cда́бривание ср.

задо́брываны несов. сда́бриваемый

задо́брываць несов. приправля́ть

задо́брыць сов. сдо́брить; сравн. закрасіць, забяліць

закалаці́ць сов. (подсыпая и размешивая, приготовить что-н.) подболта́ть; заболта́ть

зака́лец, -льцу м. (сырой слой в хлебе) зака́л м.

закало́ць I сов. 1. в разн. знач. заколо́ть; (свинью - ещё) заре́зать, заби́ть

закало́чаны сов. подбо́лтанный; см. закалаціць

закалочванне ср. подбалтывание ср., забалтывание ср.; см. закалочваць

закало́чваны несов. подба́лтываемый; заба́лтываемый; см. закалочваць

закало́чваць несов., разг. подба́лтывать

закаркава́ны заку́поренный, уку́поренный; см. закаркаваць

зако́латы зако́лотый; заре́занный, заби́тый; см. закалоць

зако́лваць несов., в разн. знач. зака́лывать; (свинью - ещё) забива́ть

зако́лены зако́лотый; заре́занный, заби́тый; см. закалоць

закаркава́ць сов. (пробкой) заку́порить, уку́порить

закарко́ваны, см. закаркаваны

закарко́ўванне ср. заку́поривание ср., уку́поривание ср.; см. закаркоўваць

закарко́ўваны заку́пориваемый, уку́пориваемый; см. закаркоўваць

закарко́ўваць несов. (пробкой) заку́поривать, уку́поривать

закача́ць сов. (катая, завернуть во что-л.) заката́ть; з. мя́са ў це́ста заката́ть мя́со в те́сто

заква́сіць сов. заква́сить

заква́ска ж. (только вещество) заква́ска ж.; а действие см. заквашванне; палажы́ць ~ку ў це́ста положи́ть заква́ску в те́сто

заква́шаны сов. заква́шенный

заква́шванне ср. заква́шивание ср.; з. хле́ба заква́ска хле́ба

заква́шваны несов. заква́шиваемый

заква́шваць несов. заква́шивать

закіпяці́ць сов. вскипяти́ть; з. малако́ вскипяти́ть молоко́

закіпячо́ны вскипячённый

закіса́нне ср. закиса́ние ср.; вскиса́ние ср.

закіса́ць несов. закиса́ть; вскиса́ть

закі́слы I сли́шком ки́слый

закі́слы II заки́сший

закі́снуць сов. заки́снуть; вски́снуть; це́ста ~сла те́сто заки́сло (вски́сло)

закра́са ж. запра́вка ж., припра́ва ж.

закра́сіць сов. запра́вить, сдо́брить, припра́вить; з. капу́сту смята́най запра́вить (сдо́брить, припра́вить) щи смета́ной

закра́шаны сов. запра́вленный, сдо́бренный, припра́вленный; см. закрасіць

закра́шванне ср. запра́вка ср.; сда́бривание ср.; припра́вка ср.

закра́шваны несов. запра́вляемый, сда́бриваемый, припра́вляемый; см. закрашваць

закра́шваць несов. заправля́ть, сда́бривать, приправля́ть

заку́сванне ср. заку́сывание, заеда́ние; см. закусваць

заку́сваць несов. (заедать выпитое, съеденное) заку́сывать, заеда́ть

заку́ска ж.  ж. (только кушанья) заку́ска ж.; а действие см. закусванне

за́кусь ж., разг. (кушанья) заку́ска ж.

заку́шаны заку́шенный, зае́денный

заліва́нка ж., сущ. заливно́е ср.

заліва́ны заливно́й; ~ная ры́ба заливна́я ры́ба

заліўны́ не рекоменд., см. заліваны

заме́с, -су м. (то, что замешено) заме́с м.

заме́шаны заме́шенный; см. замясіць

заме́шванне ср. заме́шивание ср.см. замешваць

заме́шваны заме́шиваемый; см. замешваць

заме́шваць несов. (тесто и т.п.) заме́шивать

замясі́ць сов. (тесто и т.п.) замеси́ть

запа́раны сов. 1. запа́ренный; 2. зава́ренный; см. запарыць

запа́рванне ср. 1. запа́ривание ср., запа́рка ж.; 2. зава́ривание ср., зава́рка ж.; см. запарваць

запа́рваны несов. 1. запа́риваемый; 2. зава́риваемый; см. запарваць

запа́рка не рекоменд., см. запарванне

запа́рыць сов. 1. запа́рить; з. бо́чку запа́рить ка́дку; 2. (залить кипятком) завари́ть; з. лі́павы цвет завари́ть ли́повый цвет

запа́с, -су м. запа́с м.; ~ы харчо́ў запа́сы продово́льствия

запе́чаны сов. запечённый; см. запячы

запо́іны, -н ед. нет угощение при помолвке; см. заручыны

за́пусты только мн. загове́нье ср.

запяка́нне ср. ззапека́ние ср.см. запякаць

запяка́ны несов. запека́емый; см. запякаць

запяка́ць несов. запека́ть

запячы́ сов. запе́чь; з. галёнку запе́чь ру́льку

зару́чыны, -чын ед. нет обруче́ние ср.; помо́лвка ж., сго́вор м.

засалі́ць сов. засоли́ть

засе́к м. за́кром м.

засква́раны запра́вленный са́лом; см. заскварыць

засква́рванне ср. запра́вка са́лом; см. заскварваць

засква́рваны запра́вляемый са́лом; см. заскварваць

засква́рваць несов. заправля́ть са́лом

засква́рыць сов. запра́вить са́лом (жареным)

засо́л, -лу м. засо́л

засо́лены сов. засолённый; см. засаліць

засо́льванне ср. (действие) засо́л м.; засо́лка ж.; см. засольваць

засо́льваны несов. заса́ливаемый, соли́мый; см. засольваць

засо́льваць несов. заса́ливать; см. саліць

засма́жаны сов. зажа́ренный; см. засмажыць

засмажванне ср. зажаривание ср.; см. засмажваць

засма́жваны несов. зажа́риваемый; см. засмажваць

засма́жваць несов. зажа́ривать; см. смажыць

засма́жыць сов. зажа́рить

за́таўка ж. запра́вка (свиным, чаще нутряным салом)

затаўчы́ сов. запра́вить, сдо́брить (свиным, чаще нутряным салом)

зато́ўчаны сов. запра́вленный, сдо́бренный; см. затаўчы

зато́ўкаць несов. (свиным, чаще нутряным салом) заправля́ть, сда́бривать

зато́ўканы несов. запра́вляемый, сда́бриваемый; см. затоўкаць

заткну́ць сов. заткну́ть; (пробкой - ещё) заку́порить, уку́порить; з. бутэ́льку заткну́ть (заку́порить, уку́порить) буты́лку

за́ткала ср. заты́чка ж.

заткнёнысм. заткнуты

заткну́ты сов. за́ткнутый; заку́поренный, уку́поренный

за́тхлы за́тхлый; ~лая вада́ за́тхлая вода́; ~лае паве́тра за́тхлый во́здух

затхну́цца сов. 1. задохну́ться; 2. (о продуктах) стать за́тхлым

затыха́цца несов. 1. задыха́ться; 2. (о продуктах) станови́ться за́тхлым

затыка́нне ср. затыка́ние ср.; заку́поривание ср., заку́порка ж., уку́порка ж., уку́поривание ср.; см. затыкаць

затыка́ны несов. затыка́емый; заку́пориваемый, уку́пориваемый

затыка́ць несов. затыка́ть; (пробкой – ещё) заку́поривать, уку́поривать

зацві́лы запле́сневелый; см. цвілы

зацвісці́ сов. запле́сневеть; хлеб ~ві́ў хлеб запле́сневел

зашпунтава́ны сов. заку́поренный, уку́поренный; см. зашпунтаваць

зашпунтава́ць сов. (бочку) заку́порить, уку́порить

зашпунто́ўванне ср.  заку́порка ж., заку́поривание, уку́порка ж.; см. зашпунтоўваць

зашпунтоўваны несов. заку́пориваемый, уку́пориваемый; см. зашпунтоўваць

зашпунто́ўвацца несов., страд. зашпунто́вываться; заку́пориваться; уку́пориваться; см. зашпунтоўваць

зашпунто́ўваць несов. (бочку) заку́поривать, уку́поривать

збан (род. збана́) м. кувши́н, жбан, кри́нка ж.

збо́ўтаны сов. взбо́лтанный, перебо́лтанный; см. збоўтаць

збо́ўтаць сов. (перемешать) взболта́ть, переболта́ть; з. малако́ з жаўтка́мі взболта́ть (переболта́ть) молоко́ с желтка́ми

збо́ўтванне ср. взба́лтывание; см. збоўтваць

збо́ўтваны несов. взба́лтываемый, переба́лтываемый; см. збоўтваць

збо́ўтваць несов. (перемешивать) взба́лтывать, переба́лтывать; см. збоўтаць

згатава́ны пригото́вленный, сва́ренный; сгото́вленный, состря́панный; вскипячённый, прокипячённый; см. згатаваць

згатава́ць сов. (пищу) пригото́вить, свари́ть, сгото́вить, состря́пать; (воду и т.п.) вскипяти́ть, прокипяти́ть

зго́рклы прого́рклый

зго́ркнуць сов. прого́ркнуть

згусце́лы сгусти́вшийся; загусте́лый

згусце́ць сов., прям., перен. сгусти́ться; кісе́ль ~це́ў кисе́ль сгусти́лся

згусці́ць сов. сгусти́ть

згушча́ны сгущаемый; см. згушчаць

згу́шчаны сгущённый; см. згусціць

згушча́ць несов. сгуща́ть

згушчэ́нне ср. сгуще́ние; см. згушчаць

здо́ба ж., в разн. знач. сдо́ба

здо́бны сдо́бный; ~ная бу́лка сдо́бная бу́лка

здор (род. здо́ру) м. нутряно́е свино́е са́ло

здрабні́ць сов. измельчи́ть

з’е́дзены 1. съе́денный; ску́шанный; 2. съе́денный; изъе́денный, исто́ченный; см. з’есці

з’е́дкі, -каў ед. нет объе́дки; см. аб’едкі

зеленава́ты зеленова́тый

зеленкава́ты, см. зелянкавы

зе́лень не рекоменд., см. зеляніна

зёлкі, -лак (ед. зёлка ж.) (травы) зе́лье ср., сна́добье ср.

зеляні́на ж., в разн. знач. зе́лень

зелянка́вы 1. зеленова́тый, с зеленова́тым отте́нком; 2. недозре́вший, зелёный

з’е́сці сов. 1. в разн. знач. съесть; (при вежливом приглашении к еде – ещё) ску́шать; (немного – ещё) пое́сть;  з. пе́рад даро́гай пое́сть пе́ред доро́гой; 2. (испортить) съесть, изъе́сть, источи́ть; моль з’е́ла су́шаныя грыбы́ моль съе́ла (изъе́ла, источи́ла) сушеные грибы́

зжыра́ць несов., прост., груб. (съедать) сжира́ть

зжэрты со́жранный

зжэрці сов., прост., груб. (съесть) сожра́ть

зі́мны обл. холо́дный; см. халодны

зла́саваны съе́денный (с аппети́том)

зла́саваць сов. съе́сть (с аппети́том)

зно́сак , -ска м. ма́ленькое кури́ное яи́чко

зубро́ўка ж. (растение, настойка) зубро́вка

з’яда́нне ср. 1. в разн. знач. съеда́ние; поеда́ние; подъеда́ние; 2. съеда́ние, изъеда́ние; см. з’ядаць

з’яданы несов. 1. съедаемый; поедаемый; подъедаемый; 2. съедаемый; изъедаемый; см. з’ядаць

з’яда́цца несов., страд. съеда́ться; поеда́ться; подъеда́ть; изъеда́ться, источа́ться; см. з’ядаць

з’яда́ць несов. 1. в разн. знач. съеда́ть; (без остатка – ещё) поеда́ть; подъеда́ть; 2. (портить) съеда́ть, изъеда́ть, источа́ть

зяле́ніва ср., см. зеляніна

зяле́пуха ж., разг., пренебр. недозре́лые плоды́

з’ялча́лы и з’ялчэ́лы сов. прого́рклый

з’ялча́ць и з’ялчэ́ць сов. прого́ркнуть; ма́сла ~ча́ла ма́сло прого́ркло

Працяг будзе...